تحلیل فارکس

تفاوت بورس کالا با بورس اوراق بهادار

تصویر شماره 1 - قیمت میلگرد

معرفی بورس انرژی

شرکت بورس انرژی (سهامی عام) بر اساس قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب آذرماه ۱۳۸۴ مجلس شورای اسلامی تاسیس و در تاریخ ۱۷/۰۴/۹۱ تحت شماره ۴۲۸۰۰۲ در اداره کل ثبت شرکت ها و موسسات غیر تجاری به ثبت رسید و فعالیت های عملیاتی خود را در زمینه انجام معاملات نقدی، قرارداد سلف موازی استاندارد، قراردادهای آتی و اختیار معامله و به منظور مرتفع سازی نیازهایی چون خرید و فروش منابع انرژی، تامین مالی برای تولیدکنندگان و تامین منابع انرژی برای توزیع کنندگان و مصرف کنندگان، از اوایل خرداد ماه همان سال آغار نمود.

موقعیت استراتژیک ایران به عنوان دارنده یکی از بزرگترین ذخائر و منابع هیدروکربوری جهان و بزرگترین کشور تولید کننده نفت و گاز و جهت گیری سند چشم انداز ۱۴۰۴ به سوی ارتقاء جایگاه جمهوری اسامی ایران به اولین کشور منطقه از ابعاد مختلف اقتصادی، سیاسی، و… موجبات تاسیس بازاری متشکل جهت کشف قیمت و معامله حامل های انرژی و خاصه نفت و برق را از طریق تاسیس شرکت بورس انرژی به عنوان چهارمین بورس کشور فراهم آورد. بورس انرژی دارای سه بازار فیزیکی، مشتقه و فرعی است. بازار فیزیکی دربرگیرنده سه تابلوی برق، نفت و گاز و سایر حامل های انرژی و بازار مشتقه شامل سه تابلوی قرارداد سلف موازی استاندارد، قرارداد آتی و قرارداد اختیار معامله می باشد. پذیرش کالاها در بازار فیزیکی بسته به آنکه آن ها در گروه اصلی یا مشابه قرار بگیرند توسط هیات پذیرش و یا کمیته عرضه صورت می پذیرد. شایان ذکر است که شرکت بورس انرژی، با ایجاد بازار فرعی، بستری مناسب را برای معامله کالاهای خارج از گونه و تک محموله ای نیز ایجاد کرده است. در حال حاضر اوراق بهادار مبتنی بر کالا )از جمله قرارداد سلف موازی استاندارد( در بازار مشتقه بورس انرژی، بر روی دارایی های پایه ای صادر می شود که در بورس مورد پذیرش قرار گرفتند یا دارای بازار نقدی قوی هستند.

موضوع فعالیت بورس انرژی

موضوع فعالیت شرکت طبق مفاد ماده ۳ از فصل دوم اساسنامه، به شرح ذیل است:

  • تشکیل، سازماندهی و اداره بورس انرژی به صورت متشکل، سازمان یافته و خود انتظام به منظور انجام معاملات کالاهای پذیرفته شده و اوراق بهادار مبتنی بر کالای پذیرفته شده توسط اشخاص ایرانی و غیر ایرانی مطابق قانون و مقررات.
  • پذیرش کالاها و اوراق بهادار مبتنی بر آن مطابق قانون و مقررات.
  • تعیین شرایط عضویت برای گروه های مختلف از اعضا، پذیرش متقاضیان عضویت، وضع و اجرای ضوابط حرفه‌ای و انضباطی برای اعضا، تعیین وظایف و مسئولیت های اعضا، نظارت بر فعالیت آن‌ها و تنظیم روابط بین آن‌ها مطابق قانون و مقررات.
  • فراهم آوردن شرایط لازم برای دسترسی منصفانه اعضا به منظور انجام معاملات کالاها و اوراق بهادار مبتنی بر کالای پذیرفته شده مطابق قانون و مقررات.
  • همکاری و هماهنگی با نهادهای مالی، شرکت ها، ارگان ها و سازمان‌هایی که بخشی از وظایف مربوط به داد و ستد کالاهای پذیرفته شده و اوراق بهادار مبتنی بر کالای پذیرفته شده یا انتشار و پردازش اطلاعات مرتبط با بورس انرژی را به عهده دارند از جمله شرکت های سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه.
  • تبادل به موقع اطلاعات بین شرکت و سایر نهادهای متولی بازار فیزیکی انرژی از جمله مدیریت شبکه برق ایران، شرکت ملی نفت ایران و شرکت ملی گاز ایران در چارچوب مقررات مصوب سازمان.
  • انجام تحقیقات،آموزش و فرهنگ‌سازی مرتبط با فعالیت بورس انرژی به منظور تسهیل، بهبود و گسترش داد و ستد در بورس انرژی.
  • همکاری با بورس¬های دیگر در ایران و خارج از ایران به منظور تبادل اطلاعات و تجربیات، یکسان سازی مقررات و استانداردها جهت تسهیل انجام مبادلات برون مرزی.
  • نظارت بر حسن انجام معاملات کالاهای پذیرفته شده و اوراق بهادار مبتنی بر کالای پذیرفته شده در بورس انرژی.
  • تهیه، جمع آوری، پردازش، انتشار یا اعلام اطلاعات مربوط به سفارش ها و معاملات کالاهای پذیرفته شده و اوراق بهادار مبتنی بر کالای پذیرفته شده طبق قانون و مقررات.
  • نظارت بر عرضه کنندگان کالاهای پذیرفته شده در بورس انرژی و داد و ستدکنندگان اوراق بهادار مبتنی بر کالاهای پذیرفته شده مطابق قانون و مقررات.
  • پذیرش انبارها، نظارت بر فعالیت آن ها و انجام عملیات مربوط به انبارها که در جهت داد وستد معاملات در بورس انرژی انجام می شود.
  • اجرای سایر وظایفی که مطابق قانون و مقررات بعهده شرکت گذاشته شده یا خواهد شد.

ماموریت، چشم انداز و اهداف بورس انرژی

بورس انرژی به منظور ایجاد بازاری شفاف، کارآ، با نقدشوندگی و رقابت پذیری بالا و به جهت رفع انحصار و کشف عادلانه قیمت حامل های انرژی در سال ۱۳۹۱ تاسیس شد. در این راستا، شرکت برآن است تا به مرجعی برای کشف قیمت حامل های انرژی در منطقه خاورمیانه مبدل شود. از اینرو، شرکت بورس انرژی با نظر به ماموریت و چشم انداز سازمانی مذکور، دارای اهدافی به شرح زیر است:

  • ارتقاء جایگاه و کارکردهای بورس انرژی برای ذینفعان
  • بکارگیری رویه های موثر جهت حفظ سلامت بازار و صیانت از حقوق ذینفعان
  • طراحی ابزارها و محصولات جدید با توجه به نیازهای ذینفعان و اقتضائات محیطی
  • تجهیز بهینه منابع فیزیکی و توسعه مستمر سرمایه های انسانی
  • ارزش آفرینی و تامین منافع سهامداران
  • تعامل و همکاری موثر با نهادهای فعال در بازارهای مالی

مزایای خرید و فروش در بورس انرژی

  1. بخشودگی ده درصد(۱۰%) از مالیات بر درآمد حاصل از فروش کالاهای پذیرفته شده در بورس¬های کالایی
  2. معافیت مالیاتی معاملات قراردادهای آتی
  3. عدم نیاز به برگزاری مناقصه و مزایده برای خرید و فروش کالاهای پذیرفته ¬شده در بورس¬های کالایی توسط وزارت خانه¬ها و دستگاه¬های دولتی و عمومی و دستگاه¬های اجرایی
  4. خروج کالای پذیرفته شده در بورس را از نظام قیمت¬گذاری
  5. ایجاد بازاری قانون¬مند و سازمان¬یافته جهت تسهیل داد و ستد کالاها؛
  6. کشف شفاف قیمت کالاها بر اساس تعامل و تقابل عرضه و تقاضا و نیاز بازار

سرمایه و ترکیب سهامداران بورس انرژی

طبق مفاد بندهای ۸ و ۹ اساسنامه، سرمایه شرکت مبلغ ۲۰۰ میلیارد ریال می باشد که به ۲۰۰ میلیون سهم عادی هزار ریالی با نام تقسیم و تمام آن به صورت نقدی پرداخت شده است. سهامداران شرکت به سه دسته: نهادهای مالی، تولید کنندگان و سایر فعالان مربوط به بورس و انواع کالاهای قابل پذیرش در بورس انرژی و سایر اشخاصی که جزء دسته های اول و دوم نیستند، تقسیم شده اند. حداکثر درصد سهام متعلق به هریک از دسته های اول و دوم به ترتیب ۶۰ و ۲۰ درصد بوده که توسط سازمان بورس و اوراق بهادار تعیین شده است. به علاوه هر شخص در هر زمان، به طور مستقیم یا غیر مستقیم حداکثر ۲٫۵ درصد از سهام شرکت را می تواند در مالکیت خود داشته و بر اساس ماده ۱۲ اساسنامه شرکت بورس انرژی، تنها در درون دسته سهامداری خود، می تواند اقدام به نقل و انتقال سهام نماید )مگر با تصویب هیات مدیره سازمان).

سوالات بورس و پاسخ ها

قرارداد سلف موازی همانند قرارداد سلف است با این تفاوت که خریدار می‌تواند قبل از تاریخ سررسید، قرارداد را به شخص سومی انتقال دهد.

خریداران پس از خریداری کالا و یا به‌ اصطلاح عرضه اولیه می‌توانند در بازار ثانویه قراردادهای خود را به شکل سلف موازی استاندارد عرضه نمایند. باید یادآور شد که در معاملات سلف موازی خصوصیت اهرم و فروش تفاوت بورس کالا با بورس اوراق بهادار استقراضی وجود ندارد.

قرارداد سلف موازی موجب شده برخی از محدودیت‌های قرارداد سلف از بین رود. در حقیقت سلف موازی علاوه بر تأمین مالی تولیدکننده، در اوراق بهادار کالا نیز به‌عنوان نوعی سرمایه‌گذاری تلقی می‌شود.

در سلف موازی قدرت نقد شوندگی بالاتر رفته و تراکنش مالی بیشتری در آن صورت می‌پذیرد و از طرفی ریسک آن کمتر شده تفاوت بورس کالا با بورس اوراق بهادار است.

قرارداد سلف موازی دارای مزایای متفاوتی است که ازجمله آن می‌توان به امکان کشف قیمت به‌صورت لحظه‌ ای و روزانه برای کالاها اشاره کرد، یعنی همواره قیمت کالاها بر اساس خرید و فروش اوراق مشخص هستند و در نتیجه قیمت‌ها شفاف‌ تر هستند.

قرارداد سلف موازی به‌خوبی ریسک را پوشش می‌دهد و در این زمینه بهتر از قرارداد سلف عمل می‌کنند، زیرا اجازه تغییر وضعیت را به خریدار می‌دهد.

به‌عنوان‌مثال یک خریدار پس از مدتی و قبل از سررسید، دیگر نیازی به کالا ندارد و می‌تواند در بازار ثانویه قرارداد خود را باقیمتی مناسب به فروش رساند، این موضوع علاوه بر اینکه از ریسک می‌کاهد، قدرت نقد شوندگی را نیز بالا می‌برد که از دیگر مزیت‌های سلف موازی است.

همان‌طور که بیان شد سلف موازی همان قرارداد سلف است که در آن اجازه فروش قرارداد به شخص ثالث در بازار ثانویه داده شده است. همین یک نکته توانسته مزایای مختلفی را برای خرید آن حاصل کند و رغبت سرمایه‌گذاری در آن را بیشتر کند.

قراردادهای سلف در بورس کالا چیست؟

قرارداد سلف در بازار بورس چه نوع قراردادی است ؟

قرارداد سلف در بازار بورس نوعی قرارداد است که در آن بین خریدار و فروشنده توافق می‌شود که مقدار کالای مشخصی در تاریخی که بین دو طرف توافق شده ردوبدل شود و فروشنده کالا را به خریدار در آن زمان تحویل دهد.

کل مبلغ معامله و قیمت کالا در روز عقد قرارداد تعیین می‌شود و تمامی آن توسط خریدار پرداخت می‌شود. این قرارداد از جنبه‌های مختلفی برای فروشنده سودآور است زیرا میزان سرمایه اولیه را برای تولید کالا توسط این قراردادها تأمین کرده است و در چرخه تولید عملیات سریع‌تر انجام می‌شود.

از طرفی خریدار به امید اینکه کالا در آینده قیمت مناسبی در بازار خواهد داشت و می‌تواند از طریق این قرارداد به سود خوبی دست یابد، در آن سرمایه‌گذاری می‌کند.

معمولاً خریدار امید دارد که قیمت کالای خریدار شده در آینده بالا رود. معاملات سلف تا حدودی در دسته معاملات آتی قرار می‌گیرند با این تفاوت که کل مبلغ در ابتدا از سمت خریدار پرداخت می‌شود و تحویل کالا در زمان مقرر از سوی فروشنده صورت می‌پذیرد و این تحویل از سمت سازمان‌های نظارتی بورس تضمین می‌شود.

معمولاً در بیشتر کشورها قراردادهای سلف خارج از بورس صورت می‌پذیرد و در غالب قرارداد توافقی انجام می‌شود اما در ایران این قراردادها در بورس و طبق استانداردهایی انجام می‌شود. معاملات سلف در اتاق پایاپای صورت می‌پذیرد و این معاملات به‌صورت کاملاً رسمی هستند.

باید در نظر داشت که اوراق سلف ماهیتاً با اوراق مشارکت و سهام متفاوت بوده و خریدار در آن سهی از مالکیت آن شرکت نخواهد داشت.

معمولاً در این قراردادها اندازه سود تا حدودی مشخص است و برای افرادی که قدرت ریسک‌پذیری پایین‌تری دارند مناسب‌تر است.

اوراق سلف در مقایسه با اوراق اجاره دارای سود بیشتری هستند اما از میزان ریسک بالاتری برخوردار هستند.

باید یادآور شد که این قرارداد قابل انتقال به شخص دیگر نبوده و فرد باید تا زمان تحویل کالا برای دریافت آن منتظر بماند و پس از دریافت کالا آن را به فروش رساند.

در بورس کالا پس از خرید چه مراحلی تا تحویل کالا باید طی شود؟

در بورس کالا پس از خرید چه مراحلی تا تحویل کالا باید طی شود؟

۱- تسویه خرید: بعد از خرید ۱۰ درصد ارزش قرارداد از حساب مشتری برداشته می‌شود و ۹۰ درصد باقی‌مانده، طی یک اعلامیه خریدی به خریدار اعلام و تا زمان مشخص‌شده در اعلامیه خرید مشتری باید به‌حساب بورس کالا واریز کند.

۲- ارسال ثبت خریدار به کارگزار فروشنده: بعد از تسویه، کارگزار خریدار، نامه‌ی باربری خریدار را به کارگزار فروشنده اعلام می‌کند و به همراه مدارک موردنیاز جهت بررسی و گرفتن حواله برای کارگزار فروشنده ارسال می‌کند.

۳- حواله: کارگزار فروشنده ثبت ارسالی از طرف کارگزار خریدار را به همراه مدارک ارسالی بررسی کرده و پس از تائید برای فروشنده ارسال می‌کند. فروشنده نیز پس از بررسی‌های لازم، شماره حواله را به کارگزار خود (کارگزار فروشنده) اعلام می‌کند و از طریق کارگزار خریدار این شماره حواله به مشتری اعلام می‌شود و مشتری اقدام به بارگیری کالای خریداری‌شده می‌کند.

بازار فیزیکی بورس کالا چیست؟

بازار فیزیکی بورس کالا چیست؟

یکی از بازارهای بسیار مهم بورس کالا بازار فیزیکی آن است. ماهیت این بازار از حیث تحویل کالا شبیه به بازار سنتی است؛ البته با این تفاوت که قوانین و ساز و کار های مخصوص و مشخص خود را دارد.

ماهیت بازار کالا به‌ این‌ ترتیب است که تولید کنندگان مواد خام مانند پتروشیمی ها و فلزات و محصولات کشاورزی و…که به‌ اصطلاح در بازار فیزیکی بورس کالا به آن‌ ها عرضه‌ کننده گفته می‌شود، تولیدات خود را در بازار فیزیکی بورس کالا عرضه می‌کنند.

مصرف کنندگان مواد اولیه نیز که به‌ اصطلاح تولید کنندگان هستند، این مواد اولیه را با ساز و کار مخصوص بازار خریداری می‌کنند.

تفاوت بازار فیزیکی با بازار سنتی در قوانین حاکم بر آن و تفاوت بورس کالا با بورس اوراق بهادار ساز و کار خرید آن و قیمت‌ های شفاف آن است.

آیا افراد حقیقی می‌توانند در بورس کالا خرید و فروش نمایند ؟

آیا افراد حقیقی می‌توانند در بورس کالا خرید و فروش نمایند ؟

آری. همانند بورس اوراق بهادار افراد حقیقی می‌توانند با گرفتن کد معاملاتی از کارگزاری‌ ها اقدام به خرید و فروش در بورس کالا کنند

خرید و فروش سهام در بورس به چه شکل انجام می‌شود؟

خرید و فروش سهام در بورس به چه شکل انجام می‌شود؟

خرید و فروش سهام در بورس بوسیله کارگزاران و از طریق سیستم رایانه‌ ای انجام می‌شود. به این ترتیب که کارگزاران به وکالت از سهامداران سفارشات خرید و فروش را وارد سیستم معاملات می‌کنند.

معاملات در سیستم براساس روش حراج دو طرفه انجام می‌شود. یعنی نوبت‌های خرید براساس قیمت‌های بیشتر در هر لحظه و نوبت‌های فروش براساس کمترین قیمت در هر لحظه مرتب می‌شوند و هر زمان که بهترین قیمت خرید و بهترین قیمت فروش برابر شد معامله بر روی سهام انجام می‌شود.

بورس چیست؟

بورس چیست؟

بورس بازاری است که به صورت متشکل و رسمی فعالیت می‌کند. بورس دارای انواعی است که عبارتند از:

1- بورس اوراق بهادار، 2- بورس کالا 3- بورس ارز 4- بورس اوراق مشتق

در این وبسایت نمونه سوالات مربوط به آزمون های افتتاح حساب در کارگزاری های بورس و سوالات مربوط به معاملات آنلاین بورس و سایر سوالات متداول در زمینه سرمایه گذاری در بورس پاسخ داده میشود.

شکاف قیمت میلگرد با شمش فولادی

در ابتدای سال قیمت شمش فولادی در بورس کالا 10 هزار و 700 تومان و قیمت میلگرد 11 هزار و 600 تومان بود. این یعنی 11 ماه پیش اختلاف قیمت شمش و میلگرد در بورس کالا 8.4 درصد بوده است. در حال حاضر اما قیمت شمش در بورس به 13 هزار و 350 تومان و قیمت میلگرد به 14 هزار و 240 تومان رسیده است و این یعنی حالا شکاف قیمت میان شمش و میلگرد در بورس به 6.6 درصد رسیده است. اما کوچک شدن این شکاف چه اطلاعاتی در مورد بازار آهن به ما می‌دهد؟

قیمت میلگرد

تصویر شماره 1 - قیمت میلگرد

مقایسه قیمت میلگرد در بازار با بورس کالا

ابتدای سال قیمت میلگرد در بازار حدود 13 هزار تومان بود و این یعنی تفاوت قیمت میلگرد در بورس با قیمت میلگرد در بازار 12 درصد بود اما حالا پس از گذشت 11 ماه قیمت میلگرد در بازار به 15 هزار و 700 تومان رسیده است و شکاف میان قیمت میلگرد بورسی و میلگرد بازاری به 10.25 درصد رسیده است.

با توجه به اینکه به قیمت میلگرد در بورس 9 درصد مالیات بر ارزش افزوده اضافه می‌شود و همینطور سایر هزینه‌ها نظیر کارمزد بورس اوراق بهادار، کارمزد بورس کالا، کارمزد کارگزار، حمل‌ونقل و. نیز به آن اضافه می‌شود می‌توان گفت سود میلگرد برای نوردکاران و آهن فروشان در شرایط فعلی به حداقل ممکن رسیده است. علت آن را می‌توان به رکود سنگین بازار در شرایط فعلی نسبت داد، شرایطی که به واسطه‌ی افت قیمت جهانی فولاد، افزایش امیدواری‌ها نسبت به احیای برجام و همینطور سقوط قیمت دلار پیش آمده است.

مقایسه قیمت میلگرد با شمش در تابستان

در تابستان سال 1400 و در انتهای مرداد ماه به دلیل کمبود برق، افزایش قیمت‌ جهانی فولاد و همینطور رسیدن قیمت دلار به بالای 27 هزار تومان، قیمت شمش و میلگرد به اوج تاریخی خود رسید. در آن زمان قیمت میلگرد در بازار تا 17 هزار و 750 تومان نیز بالا رفت، قیمت شمش بلوم در بورس کالا به 14 هزار و 750 تومان و قیمت میلگرد به 15 هزار و 860 تومان رسید. بنابراین فاصله‌ی بین قیمت میلگرد در بورس با قیمت میلگرد در بازار به 12 درصد و همینطور فاصله‌ی قیمت میلگرد و شمش در بورس کالا به 7.5 درصد رسیده بود.

شکاف قیمت میلگرد با شمش فولادی

در انتهای دی ماه که قیمت میلگرد به پایین‌ترین حد خود از خرداد ماه تا کنون رسید قیمت شمش در بورس کالا به 12 هزار و 365 تومان و قیمت میلگرد به 13 هزار و 130 تومان رسید و شکاف میان قیمت شمش و میلگرد در بورس به پایین‌ترین سطح خود در چند ماه اخیر یعنی 6.2 درصد رسید. آن زمان قیمت میلگرد در بازار تا 14 هزار و 500 تومان نیز پایین کشید که نشان می‌داد اختلاف قیمت میان میلگرد در بورس با میلگرد در بازار به 10.4 درصد رسیده است.

مقاومت نوردکاران تا کجا ادامه دارد؟

بنابراین می‌توان گفت در شرایط فعلی بازار آهن، همچنان اختلاف قیمت میلگرد در بورس با قیمت میلگرد در بازار و همینطور اختلاف میان قیمت میلگرد و قیمت شمش در بورس کالا در سطح پایینی قرار گرفته است و بنابراین نوردکاران همچنان تحت فشار هستند. اما اگر مذاکرات هسته‌ای کش‌دار شود آن‌ها تا کجا می‌توانند مقاومت کنند؟

با توجه به شکاف‌ بررسی شده میان قیمت میلگرد در بورس کالا و قیمت میلگرد در بازار که هم اکنون به 10.25 درصد رسیده و همینطور شکاف میان قیمت میلگرد و شمش در بورس در شرایط کنونی که به 6.6 رسیده می‌توان گفت فنر قیمت میلگرد در بازار جمع شده است و میلگرد در حال حاضر زیر قیمت واقعی خود خرید و فروش می‌شود. بنابراین وضعیت فعلی نمی‌تواند ادامه‌دار شود.

در وضعیت فعلی یا باید توافق هسته‌ای به نتیجه برسد و قیمت دلار و شمش تفاوت بورس کالا با بورس اوراق بهادار فولادی پایین بکشد و یا اینکه احیای برجام منتفی شده و یا مذاکرات به درازا کشیده شده و فرسایشی شود که در این صورت با برگشت تقاضا به بازار تفاوت بورس کالا با بورس اوراق بهادار و بالا رفتن قیمت میلگرد در بازار قیمت میلگرد به سمت قیمت واقعی خود حرکت کرده و افزایش می‌یابد تا دو شکاف مورد بررسی به حد تعادلی خود نزدیک شوند.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو به دکمه بالا